Czym jest myślenie statystyczne i dlaczego jest Ci niezbędne w rozwiązywaniu problemów i poprawie procesów

Myślenie statystyczne i Six Sigma

Czy wyobrażasz sobie, że decyzje, które podejmujesz, są obarczone mniejszym ryzykiem, a Twoje inicjatywy i projekty doskonalące są skuteczniejsze i szybciej realizowane?

Możesz to osiągnąć dzięki myśleniu statystycznemu, które w najprostszej formie jest sposobem, w jaki informacje są postrzegane, przetwarzane i przekształcane w akcje.

W 1951 roku Samuel Wilks, podczas przemówienia w Amerykańskim Towarzystwie Statystycznym, powiedział:

“Statystyczne myślenie stanie się pewnego dnia tak niezbędne dla świadomego obywatelstwa, jak umiejętność czytania i pisania”

Mamy XXI wiek, a ja nadal mam wrażenie, że ta jedna z najważniejszych umiejętności, jest deficytowa.

W tym poście chciałbym Ci przedstawić pojęcie myślenia statycznego, opierając się na literaturze i moim doświadczeniu jako Lean Six Sigma Master Black Belt, który realizował projekty doskonalące i transformacyjne w różnych obszarach biznesu oraz szkolił wielu ekspertów w dziedzinie rozwiązywania problemów.

O czym będzie post:

Newsletter
Odbierz darmowy przewodnik "Jak tworzyć efektywne wykresy"
ebook

Czym jest myślenie statystyczne

Kiedy w organizacji pojawia się problem (różnica między stanem docelowym, a obecnym), ile razy słyszałeś poniższe komentarze:

  • To nie mój problem
  • Ten problem, to wcale nie problem
  • To jego/jej wina
  • U mnie wszystko działa
  • Nie mam pojęcia, jak duży jest problem
  • Nie wiem kiedy się pojawił
  • Nie wiem co jest przyczyną
  • Przeczekajmy to zniknie
  • W sumie to klient mocno nie ucierpi
  • itd.

I tutaj z pomocą przychodzi myślenie statystyczne, które jest niezbędne w przypadku rozwiązywania wszystkich problemów, prostych i skomplikowanych. Za twórcę tej koncepcji uważany W. E. Deming.

Więcej o Demingu znajdziesz tutaj.

Myślenie statystyczne jest filozofią uczenia się i działania opartą na trzech aspektach:

  1. Cała praca odbywa się w systemie powiązanych ze sobą procesów

  2. Zmienność istnieje we wszystkich procesach

  3. Zrozumienie i redukcja zmienności jest kluczem do sukcesu

Poniżej przedstawiam każdy z aspektów:

1. Cała praca odbywa się w systemie powiązanych ze sobą procesów

Zacznijmy od tego czym jest proces.

Proces to zestaw aktywności, który transformuje wejście w wyjście.

W związku z tym, wszystko co robimy w życiu jest procesem, ale nie myślimy o tym świadomie, ponieważ uczyniłoby to codzienne życie męczącym. Wyobraź sobie proces kupno domu od momentu, kiedy zaczynasz o tym myśleć, do momentu otrzymania kluczy. Całkiem skomplikowany proces, prawda?

Myślenie procesowe w biznesie, to skupianie się na aktywnościach wymaganych do wykonania zadania od początku do końca (E2E) oraz wykorzystaniu danych do zrozumienia tych aktywności.

W centrum Six Sigma jest także myślenie procesowe. Pracując nad procesem:

  • zastanawiamy się, kim są klienci / interesariusze tego procesu i jak oceniają wyjście procesu (produkt/usługa)
  • tworzymy wskaźniki opisujące proces
  • redukujemy zmienność procesu poprzez zrozumienie relacji przyczyna-skutek | Y=f(x) |
  • monitorujemy proces, aby zrozumieć czy spełnia wymagania klientów
  • reagujemy kiedy jest taka konieczność w odpowiedni sposób (zmienność specjalna/naturalna)

Myślenie procesowe jest często zestawiane z „myśleniem systemowym” (ang. system thinking), które obejmuje spojrzenie z szerszej perspektywy. Podczas gdy myślenie procesowe koncentruje się na tym, jak osiągnąć określony i zdefiniowany cel, myślenie systemowe koncentruje się na tym, jak różne procesy wpływają na siebie.

Bez myślenia procesowego i systemowego:

  • Ludzie mają trudności ze zrozumieniem problemu
  • Ciężko jest określić zakres problemu
  • Trudno zidentyfikować przyczynę źródłową (root cause)
  • Obwinia się ludzi kiedy problemem jest proces
  • Zarządzanie procesem jest nieefektywne
  • Usprawnienia procesu są powolne
  • Systemy pracują nieoptymalnie 

Zwiększ efektywność rozwiązywania problemów

Zapraszam do udziału w moich szkoleniach on-line lub stacjonarnie: Yellow Belt | Green Belt | Black Belt | DOE | SPC | MSA | Problem Solving
SIX SIGMA

2. Zmienność istnieje we wszystkich procesach

Zmienność jest faktem i występuje we wszystkich typach procesów.

Przyjrzyj się wykresowi poniżej, który przedstawia liczbę wyszukiwań danego terminu (tutaj „system thinking” i „process thinking”) w stosunku do łącznej liczby wyszukiwań w Google. Wartość 100 oznacza najwyższą popularność hasła. Wartość 50 oznacza, że popularność hasła była dwukrotnie mniejsza.

Myślenie procesowe i systemowe korelacja

Jak widzisz na wykresie dla tych konkretnych słów istnieją wahania krótkoterminowe i długoterminowe, np. trendy (zainteresowanie z czasem wzrasta).

Zmienność możesz zauważyć w każdym procesie:

  • różnice w czasie dojazdu do pracy
  • różny czas oczekiwania na konsultanta na infolinii
  • wahania wagi określonych produktów
  • różnice w smaku określonych produktów
  • wahania wskaźników jakościowych
  • wahania stanów magazynowych
  • różnice w wymiarze krytycznym danej części
  • itp.

To są właśnie manifestacje zmienności.

Gdyby każdy wyprodukowany przez proces produkt był pod każdym względem identyczny z resztą, bez żadnych różnic (brak zmienności), nie mielibyśmy problemów z jakością i niezawodnością naszych produktów, a także z wydajnością naszych procesów.

Zmienność powoduje, że często niemożliwe jest przewidzenie określonego wyniku ze 100% dokładnością.

Pomyśl o metrykach w swojej organizacji: najprawdopodobniej metryki, za które jesteś odpowiedzialny i które raportujesz, są podawane jako średnie. Czy mam rację? 

Zapamiętaj proszę poniższe zdanie:

Ludzie nie odczuwają "średniej" - odczuwają zmienność, a zmienność boli.

Pomaganie ludziom w zrozumieniu koncepcji zmienności i „oduczenie” ich deterministycznego poglądu na świat jest największym wkładem, jaki Six Sigma może wnieść do społeczeństwa.

Więcej o zmienności będzie w kolejnych postach.

Bez zrozumienia zmienności:

  • Mamy ciągłe gaszenie pożarów
  • Reagujemy nieodpowiednio na zachowanie procesu
  • Organizacja zarządza „poprzez ostatni punkt”
  • Następuje rozregulowanie procesu
  • Mamy ograniczone możliwości zrozumienia procesu, czyli relacji przyczyna-skutek
  • Proces jest nieefektywnie zarządzany 
  • Usprawnienia procesu są powolne
  • Systemy pracują nieoptymalnie 

3. Zrozumienie i redukcja zmienności jest kluczem do sukcesu

W większości sytuacji zmniejszenie zmienności ma kluczowe znaczenie dla sukcesu. Zmniejszenie zmienności produktu/usługi poprawia satysfakcję klientów, a przy jednoczesnym zmniejszeniu zmienności parametrów procesów zazwyczaj zmniejsza koszty. 

W życiu osobistym na ogół chcemy, aby nasze ulubione danie było przygotowane za każdym razem tak, jak lubimy, chcemy, aby nasze środki transportu były na czas i ogólnie wolimy obcować z przewidywalnymi procesami.

Redukcja zmienności w procesach polega na zastosowaniu narzędzi statystycznych w celu zrozumienia relacji przyczynowo-skutkowej. 

W kontekście rozwiązywania problemów naszym celem jest znalezienie przyczyn źródłowych problemu.

Z pomocą przychodzą tu narzędzia Six Sigma, dzięki którym możemy:

  1. postawić pytanie/hipotezę
  2. zebrać dobrej jakości dane, w celu testowania hipotezy
  3. odseparować sygnały od zakłóceń dzięki analizie danych (najczęściej proste metody graficzne)
  4. podjąć działania 

Powstaje pytanie, jaka jest więc różnica między myśleniem statystycznym, a metodami statystycznymi?

Wymienię tu cztery podstawowe elementy związane z zastosowaniami (Hoerl, Snee 2012, Snee 1990, 1998):

  1. Myślenie statystyczne ma zastosowanie uniwersalne, ukierunkowane na podnoszenie jakości, podczas gdy metody statystyczne są nastawione na rozwiązanie konkretnego zagadnienia.
  2. Ogólne podejście myślenia statystycznego jest konceptualne, a metod statystycznych – techniczne, zastosowane do rozwiązania rozważanego problemu.
  3. Podstawowym wymaganiem myślenia statystycznego jest wiedza, ciągłe uczenie się, a metody statystyczne dostarczają danych do przeprowadzania analiz i podejmowania decyzji.
  4. Logiczną kolejnością myślenia statystycznego jest naprowadzenie na rozwiązanie zagadnienia, metody statystyczne dostarczają głównie wzmocnienia testowania.
Proces zmienność dane statystyka

Bez danych potrzebnych do redukcji zmienności:

  • Każdy jest ekspertem
  • „Wiedza plemienna” dominuje w organizacji
  • Decyzje są podejmowane na podstawie emocji
  • Mamy trudności z opisem i zrozumieniem problemu, określeniem stanu docelowego i podjęciem akcji
  • Proces jest nieefektywnie zarządzany 
  • Usprawnienia procesu są powolne
  • Systemy pracują nieoptymalnie

Bariery ograniczające statystyczne myślenie

  • Brak odpowiedniego szkolenia
  • Kultura organizacji
  • Strach przed statystyką
  • „Nie mamy na to czasu”
  • „Nie rozumiemy tego”
  • „To nie jest metoda zarządzania biznesem”
  • „Lepiej nic nie zmieniajmy”
  • Fakty mogą okazać się problematyczne

15 kroków jak rozwijać myślenie statystyczne

Myślenie statystyczne jest kluczowe dla działania każdej organizacji, w związku z tym polecam rozważenie następujących kroków: 

  1. Weź udział w dobrym szkoleniu Six Sigma
  2. Zacznij od czegoś małego – wybierz proces, który nie jest zbyt skomplikowany
  3. Zaangażuj pracowników będących częścią procesu
  4. Zbierz feedback od klientów
  5. Zdefiniuj metryki, które będą charakteryzowały process i odzwierciedlały oczekiwania klientów
  6. Rozpocznij pomiar i gromadzenie danych procesowych
  7. Zrozum naturę zmienności
  8. Naucz się rozwiązywać problemy w oparciu o dane
  9. Skup się na doskonaleniu całego procesu, a nie pojedynczych operacji
  10. Identyfikuj i analizuj potencjalne źródła zmienności pochodzące z maszyn, ludzi, materiałów, metod, pomiarów i środowiska
  11. Myśl w kategoriach pytań zamiast działań, a następnie pozwól, aby pytania kierowały działaniami
  12. Używaj podejścia iteracyjnego PDSA (Plan-Do-Study-Act)
  13. Ustanów jakość jako główne źródło motywacji
  14. Odpowiednio zarządzaj zmianą
  15. Zapoczątkuj myślenie statystyczne na poziomie strategicznym i zarządzającym
Myślenie procesowe i statystyczne

Podsumowanie

Brak myślenia statystycznego prowadzi do spadku efektywności rozwiązywania problemów w organizacji.

W wielu przypadkach trudno jest określić dokładny zakres problemu bez dostępu do danych, a w rezultacie, jeśli określenie problemu nie jest jasne, identyfikacja pierwotnej przyczyny lub źródeł zmienności może być niemożliwa.

A jakie są twoje doświadczenia z myśleniem statystycznym? Zostaw, proszę komentarz poniżej.

Podobał Ci się wpis? Nie przegap następnego!

Zwiększ efektywność rozwiązywania problemów

Zapraszam do udziału w moich szkoleniach on-line lub stacjonarnie: Yellow Belt | Green Belt | Black Belt | DOE | SPC | MSA | Problem Solving
SIX SIGMA
Tomasz Leśniewicz LSS MBB

Nazywam się Tomasz Leśniewicz i prowadzę SIGMA Value Consulting — butikową praktykę szkoleniowo-doradczą, której misją jest przekazywanie wiedzy na temat efektywnego rozwiązywania problemów i poprawy jakości przy użyciu danych, narzędzi Six Sigma i krytycznego myślenia.